Voordat we ingaan op de Wet inburgering is het handig de betekenis van de verschillende termen te weten. De termen asielzoeker, vluchteling, statushouder en nieuwkomer worden vaak door elkaar gebruikt. Wat betekent elke term ook alweer? Hieronder lees je de achtergrondinformatie.
Een asielzoeker is iemand die om uiteenlopende redenen zijn of haar herkomstland heeft verlaten om in een ander land bescherming te zoeken door asiel aan te vragen. Wanneer iemand asiel aanvraagt, wil diegene erkend worden als vluchteling. In Nederland kunnen asielzoekers terecht bij de aanmeldlocaties in Ter Apel en op Schiphol. Hier start de asielprocedure. Zolang de beslissing over de asielaanvraag niet is genomen, blijft deze persoon asielzoeker.
Een vluchteling is iemand die in zijn herkomstland ‘gegronde vrees’ heeft voor vervolging op grond van ras, godsdienst, nationaliteit, politieke overtuiging of het behoren tot een bepaalde sociale groep (volgens het VN-Vluchtelingenverdrag van 1951). In Nederland gaat de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) na of een asielzoeker onder het Vluchtelingenverdrag van de Verenigde Naties valt, en dus erkend wordt als vluchteling. Daarbij onderzoekt de IND of de asielzoeker gevaar loopt als diegene wordt teruggestuurd naar het herkomstland en dus bescherming nodig heeft. Niet iedere asielzoeker is dus een vluchteling.
Zodra een asielzoeker als vluchteling erkend is en in Nederland mag blijven, krijgt diegene een tijdelijke verblijfsvergunning voor een periode van vijf jaar. Een vluchteling met een verblijfsvergunning wordt een ‘statushouder’ of ‘vergunninghouder’ genoemd.
Nieuwkomers zijn personen die niet in Nederland geboren zijn, maar hierheen zijn gekomen met als doel voor langere tijd te blijven. De term ‘nieuwkomers’ omvat dus, naast vluchtelingen en statushouders, ook andere personen die naar Nederland zijn gekomen voor bijvoorbeeld gezinshereniging, studie of werk.
Van belang is dat asielzoekers nog geen recht hebben om gebruik te maken van sociale voorzieningen. Zij worden opgevangen in asielzoekerscentra (AZC’s) in afwachting van de afronding van hun procedure. Daarna worden zij wanneer hun status als vluchteling wordt erkend, statushouders. Dan behoren zij ook tot de groep nieuwkomers.
Nieuwkomers kunnen onder voorwaarden meteen aanspraak maken op voorzieningen. Zie voor het recht op bijstand ook training 2, met daarin een schema over de aanspraken die gekoppeld zijn aan de verblijfstitel.
In onderstaand filmpje legt Vluchtelingenwerk het verschil uit tussen de verschillende termen.