Als een persoon verplicht moet inburgeren dan begint het inburgeringstraject met een brief van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). In de brief staat vanaf welke datum de inburgering begint. Een persoon heeft drie jaar de tijd om in te burgeren. Dit is de inburgeringstermijn. Een persoon die het inburgeringstraject volgt moet Nederlands leren, en moet de Nederlandse samenleving leren kennen. Het inburgeren eindigt wanneer iemand het inburgeringsexamen haalt. Dit moet binnen de inburgeringstermijn (3 jaar) gebeuren. Hoe iemand leert voor het inburgeringsexamen is aan die persoon zelf. De meeste mensen volgens een cursus op een school. Er zijn verschillende cursussen te volgen, bijvoorbeeld: cursus Nederlands als 2e taal (staatsexamen Nt2), inburgeringscursus of een alfabetiseringscursus.
Iedereen die op of na 1 oktober 2017 in een gemeente staat ingeschreven en is begonnen met inburgeren, moet binnen 1 jaar de participatieverklaring ondertekenen. Dit is een verplicht onderdeel van het inburgeringsexamen en maakt deel uit van het inburgeringstraject. De inburgeraar ontvangt een brief van de gemeente. Daarin staat dat er geleerd moet worden wat belangrijk is in Nederland. De gemeente stelt samen met de inburgeraar een Plan van Aanpak op, waarin is vastgelegd hoe invulling wordt gegeven aan het traject dat invulling geeft aan het de kennismaking met de Nederlandse samenleving. Kennis over waarden binnen de Nederlandse samenleving (hoe gaan wij hier met elkaar om en welke uitgangspunten hanteren wij daarbij) vormt een onderdeel van dit Plan van Aanpak.
Denk hierbij aan het kennismaken met en onderschrijven van de volgende uitgangspunten:
Als iemand voldoende kennis heeft opgedaan van hoe wij met elkaar omgaan in de Nederlandse samenleving en begrijpt wat de Participatieverklaring inhoudt, dan ondertekent die persoon de participatieverklaring. Door ondertekening verklaart deze persoon dat hij/zij actief wil meedoen in de Nederlandse samenleving en de Nederlandse waarden respecteert en uitdraagt. De Participatieverklaring moet binnen 1 jaar na datum huisvesting worden ondertekend en ingeleverd bij de gemeente. Deze zorgt dat deze verklaring wordt aangeleverd bij DUO.
Het niet of niet tijdig aanleveren levert een boete op.
Om het inburgeringstraject af te ronden moet de inburgeraar het inburgeringsexamen maken en hiervoor slagen.
Het inburgeringsexamen bestaat uit 7 onderdelen:
Om te slagen voor het inburgeringsexamen moet de deelnemer aantonen dat hij/zij de Nederlandse taal op niveau A2 (1F) kan schrijven, spreken en verstaan.Inburgeringsplichtigen kunnen ook op een hoger taalniveau (B1 of B2) inburgeren wanneer zij dit wensen.
Hiervoor bestaan 2 examenprogramma’s:
Op de website van www.inburgeren.nl staat oefenmateriaal voor examens.
TIP
Ga eens naar de website en bekijk uit wat voor vragen het inburgeringsexamen bestaat. Hoe goed weet jij zelf deze vragen te beantwoorden? https://www.inburgeren.nl/examen-doen/oefenen.jsp

Als iemand niet binnen 3 jaar inburgert heeft dat gevolgen. Als een jaar na inschrijving bij de gemeente de participatieverklaring niet ondertekend is kan de inwoner een boete krijgen van € 340. Ook vervalt dan de mogelijkheid om geld te lenen van DUO om het inburgeren te bekostigen. Er wordt een nieuwe termijn gesteld van maximaal 1 jaar. Als iemand de participatieverklaring binnen dit jaar nog steeds niet heeft ondertekend wordt er een nieuwe bestuurlijke boete opgelegd van maximaal € 340,-. Als iemand niet binnen de inburgeringstermijn het inburgeringsexamen haalt wordt er een boete opgelegd van maximaal € 1250. Er wordt een nieuwe termijn van maximaal 2 jaar gesteld om het inburgeringsexamen te halen. Elke 2 jaar dat iemand niet slaagt voor het inburgeringsexamen wordt een nieuwe bestuurlijke boete opgelegd van maximaal € 1250).